Lượng rác thải nhựa khổng lồ được thải ra môi trường sẽ mất từ 400 năm đến 1.000 năm để có thể phân huỷ hoàn toàn, thực sự là mối đe doạ tới môi trường cũng như sức khỏe của con người trên khắp hành tinh. Những cảnh báo về ô nhiễm rác thải nhựa liên tục được nâng lên mức cao hơn, dù các quốc gia đã và đang nỗ lực giải quyết vấn đề từ rác thải nhựa và tái chế.

Thảm họa ô nhiễm rác thải nhựa

Mới đây, các nhà hoạt động môi trường đã cảnh báo rằng, rác thải nhựa có thể nhiều hơn cá trên các đại dương vào năm 2050.

Chỉ tính riêng năm 2018, các nhà sản xuất trên thế giới đã sản xuất ra 360 triệu tấn nhựa. Trong 50 năm qua, lượng nhựa được tiêu dùng đã tăng gấp 20 lần và dự kiến sẽ còn tăng gấp đôi con số hiện tại trong 20 năm tới.

Hiện thế giới đang phải đối mặt với khoảng hơn 9,1 tỉ tấn rác thải nhựa tích tụ trên trái đất. Chất thải nhựa ngay cả khi được thu gom và chôn lấp lẫn vào đất vẫn tồn tại hàng trăm năm, làm thay đổi tính chất vật lý của đất, gây xói mòn đất, làm cho đất không giữ được nước, dinh dưỡng, ngăn cản oxy đi qua đất làm ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây trồng… Bên cạnh đó, 13 triệu tấn chất thải nhựa đã đổ ra đại dương, gây tổn thương hệ san hô, đe dọa môi trường sống của các loài động, thực vật biển khiến 1,5 triệu động vật trên đại dương chết vì ngộ độc chất thải nhựa mỗi năm.

Trước đó, Liên hợp quốc đã công bố một báo cáo về môi trường với những con số khiến không ít người choáng váng. Rất nhiều người sẽ không thể ngờ về thực tế là hiện có tới 5.000 tỉ chiếc túi nhựa đã được sử dụng trên thế giới mỗi năm. Nếu xếp chúng cạnh nhau có thể bao trùm một khu vực rộng gấp đôi diện tích nước Pháp.

Cứ mỗi phút trôi qua, toàn cầu tiêu thụ 1 triệu chai nhựa. Ðổi lại sự tiện dụng này là khoảng 300 triệu tấn rác thải nhựa được thải ra mỗi năm, gần tương đương với trọng lượng của toàn bộ dân số toàn cầu.

Các nhà khoa học cũng cảnh báo rằng, do quá trình phân hủy nhựa diễn ra từ từ, các hạt vi nhựa sẽ xâm nhập vào chuỗi thức ăn và kết tụ ở con người. Giới khoa học đã trích dẫn những nghiên cứu mới đây cho thấy dấu vết độc hại của nhựa trong chất thải của con người ở cả châu Âu và châu Á.

Nguy hiểm hơn, ước tính chỉ có 9% số rác thải nhựa được tái chế, khoảng 12% được đốt cháy, còn lại 79% vẫn đang tồn đọng trong các bãi chôn lấp, bãi rác và trong môi trường tự nhiên.

Không những thế, đại dương đang là nơi hứng chịu lượng rác thải nhựa khổng lồ. Ước tính lượng rác thải nhựa đổ xuống biển đến năm 2050 sẽ nhiều hơn lượng cá (tính theo trọng lượng), đe dọa nghiêm trọng đến hệ sinh thái và môi trường đại dương. Những “đại dương ngập rác” sẽ giết chết những sinh vật biển bởi chưa có giải pháp nào xử lý được, trong khi phải mất rất nhiều thời gian để tự huỷ một cách tự nhiên.

Việt Nam xả rác thải nhựa ra biển biều thứ 4 thế giới

Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), trong 50 năm qua, lượng nhựa được tiêu dùng không ngừng tăng lên, hiện đã tăng gấp 20 lần và dự kiến sẽ tăng gấp đôi trong 20 năm tới.

Ðáng buồn là Việt Nam được đánh giá là 1 trong 5 quốc gia xả rác thải nhựa nhiều nhất, với khoảng 1,8 triệu tấn ra môi trường mỗi năm. Chỉ số tiêu thụ nhựa trên đầu người cũng tăng nhanh chóng từ 3,8kg/năm/người năm 1990 lên 41kg/năm/người vào năm 2015. Ðáng nói, việc nhập khẩu phế liệu nhựa vẫn tăng theo cấp số nhân, cụ thể: năm 2016 nhập 18.548 tấn, năm 2017 là 90.839 tấn và 9 tháng năm 2018 là 175.000 tấn.

Thống kê của Bộ TN&MT cho thấy mỗi hộ gia đình tại Việt Nam sử dụng khoảng 1kg túi nilon mỗi tháng. Chỉ tính riêng Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh đã thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và túi nilon. Riêng Hà Nội, thải ra 4.000 – 5.000 tấn rác mỗi ngày, trong đó rác thải nilon chiếm 7 – 8%.

Thực tế, rác thải nhựa đang gây ra những tác động nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe của người dân.

Những giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa trên thế giới

Châu Âu được xem là khu vực đi đầu trong nỗ lực giảm thiểu rác thải nhựa khi Liên minh châu Âu (EU) ngày 28/5/2018 đã đề xuất cấm các sản phẩm bằng nhựa dùng một lần, đồng thời kêu gọi thu gom hầu hết các loại chai nhựa vào năm 2025.

Nhiều nước phương Tây cũng đã có những động thái cụ thể. Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern đã tuyên bố từ năm 2019 nước này sẽ cấm sử dụng túi nilon dùng một lần để giảm ô nhiễm môi trường. Chính phủ Cộng hòa Séc cũng đã thông qua một điều luật sửa đổi nhằm hạn chế việc sử dụng túi nilon của người dân, đáp ứng những tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu (EU).

Ðiều đáng mừng là một số quốc gia châu Phi dù điều kiện kinh tế còn khó khăn nhưng cũng đã, đang tích cực có những động thái quyết liệt với túi nilon và rác thải nhựa. Tanzania là quốc gia mới nhất ở châu Phi bắt đầu áp dụng lệnh cấm túi nilon từ ngày 1/6/2019.

Indonesia là quốc gia xếp thứ 2 trong số 5 quốc gia xả rác nhựa ra biển nhiều nhất, chỉ sau Trung Quốc. Ngoài ra, Indonesia cũng là quốc gia có nhiều hòn đảo đang là điểm nóng về rác thải nhựa trên thế giới.

Indonesia đã cam kết giảm 70% rác nhựa thải xuống biển vào năm 2025 bằng cách tăng cường tái chế, nâng cao nhận thức cộng đồng và hạn chế dùng đồ nhựa, nhất là túi nilon.

Mới đây, Tổng cục Thuế và Hải Quan thuộc Bộ Tài chính Indonesia thông báo, cơ quan này sẽ áp mức thuế 200 rupiah (hơn 300 đồng Việt Nam) đối với mỗi chiếc túi nhựa.

Ngoài ra, để giảm bớt rác thải nhựa, Chính phủ nước này đã có nhiều giải pháp can thiệp. Trong đó, giải pháp đổi chai nhựa lấy vé xe buýt gây tiếng vang lớn ở Surabaya, thành phố 2,9 triệu dân ở phía đông đảo Java, miền bắc Indonesia. Có tới gần 16.000 người tới đổi rác nhựa lấy vé xe buýt mỗi tuần.

Cộng đồng chung tay “nói không với rác thải nhựa”

Những giải pháp để chống lại ô nhiễm rác thải nhựa đã có, nhưng cần sự chung tay quyết liệt hơn nữa của tất cả các quốc gia, các châu lục. Ðồ nhựa đem lại sự tiện lợi nhanh chóng nhưng con người và cả hành tinh phải đối mặt với thảm hoạ rác thải nhựa vô cùng nghiêm trọng.

Do vậy, Liên Hợp Quốc kêu gọi các quốc gia nên xem xét cấm hoặc đánh thuế các loại túi nilon, nhựa dùng một lần nhằm giảm gánh nặng ô nhiễm đối với môi trường tự nhiên, động vật hoang dã và sức khỏe của chính chúng ta.

Ngay từ bây giờ, mỗi người dân cần phải thay đổi thói quen trong sinh hoạt hàng ngày là hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần.

“Nếu bạn không thể tái sử dụng chúng, hãy từ chối chúng”, ông Erik Solheim, người đứng đầu của cơ quan môi trường Liên Hợp Quốc kêu gọi người dân trên toàn thế giới.

Theo Nguyễn Luận

Tạp chí Kinh tế và Môi trường

Xe ô tô vận chuyển đất, cát, vật liệu xây dựng trên đường không có bạt che chắn là thực trạng đang diễn ra ở nhiều tuyến đường, phố trên địa bàn Hà Nội. Đây cũng là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng không khí của Hà Nội trong thời gian qua. Đã đến lúc các cấp, ngành chức năng của thành phố cần xử lý nghiêm đối với chủ đầu tư, nhà thầu thi công các dự án cố tình không chấp hành quy định về bảo vệ môi trường.

Nguồn bụi bẩn từ những “đại công trường”

Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường chưa có con số cụ thể tác động của xây dựng đến ô nhiễm không khí, nhưng nhận định: “Trong những năm gần đây, hoạt động xây dựng các khu chung cư, cầu đường, sửa chữa nhà, vận chuyển vật liệu và phế thải xây dựng…, diễn ra ở khắp nơi, đặc biệt là các đô thị lớn. Các hoạt động như đào lấp đất, đập phá công trình cũ, vật liệu xây dựng bị rơi vãi trong quá trình vận chuyển thường gây ô nhiễm bụi đối với môi trường xung quanh”.

Trong góc căn nhà ở phố Định Công (Hoàng Mai), cách mặt đường tới 7 mét, bà Trần Thị Liên (46 tuổi) cẩn thận lấy khăn ướt lau sạch bụi bám ở ngoài gói bánh để mời khách: “Bánh mới để đó lúc sáng, bây giờ đã bám đầy bụi rồi”.

Gia đình bà Liên bán hàng ăn ở phố Định Công gần chục năm. Trước kia, với lợi thế nhà mặt đường, bà tận dụng khoảng hiên rộng 8 mét vuông trước cửa, giáp với đường đi để kê thêm bàn ghế. Tuy nhiên, từ hai năm trước khi chính quyền tổ chức lắp đường ống nước, đẩy nhanh tốc độ giải phóng mặt bằng để làm đường vành đai 2,5, bà Liên phải chuyển hẳn vào bán trong nhà vì “bụi quá khách không ăn nổi”.

Công trường làm đường vành đai 2,5 ngổn ngang với những ngôi nhà phá dỡ dở dang, vật liệu chất đống nằm cách quán bà Liên chỉ hơn chục mét. Phía ngoài công trường, cát và rác nằm lẫn, chỉ cần một cơn gió mạnh thổi qua là bay mịt mù.

Công trình thi công chung cư Ecohome 3, phường Đông Ngạc (quận Bắc Từ Liêm) cũng trong tình cảnh tương tự. Mặt đường Tân Xuân, đoạn giáp công trình này, khi có phương tiện đi qua đều cuốn bụi bay mù mịt khắp nơi. Ông Nguyễn Văn An, sống tại Khu nhà ở xã hội Ecohome 2 bức xúc: “Xe vận chuyển vật liệu xây dựng nhưng không thực hiện nghiêm quy định về bảo vệ môi trường nên để rò rỉ nước, rơi vãi đất, cát ra đường gây ô nhiễm môi trường”. Lý giải tình trạng này, ông Nguyễn Văn Ngạn, cán bộ kỹ thuật Công ty cổ phần đầu tư Bất động sản Bắc 9 – đơn vị thi công dự án chung cư Ecohome 3 cho biết: Đơn vị thi công đã xây cầu rửa xe ở lối ra vào công trình, song vẫn còn tình trạng lái xe rửa xe qua loa, thậm chí không thực hiện nhưng vẫn lưu thông.

Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm

Ông Đồng Phước An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: Từ đầu năm đến nay, lực lượng chức năng của Sở đã kiểm tra 13.860 công trình, trong đó đã lập hồ sơ xử lý 518 trường hợp vi phạm (chủ yếu là vi phạm quy định về bảo vệ môi trường); ban hành 781 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền gần 6 tỷ đồng… Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng ô nhiễm bụi do công trình xây dựng vẫn xảy ra.

Theo ông Nguyễn Viết Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường Đại Mỗ (quận Nam Từ Liêm), hiện trên địa bàn phường có nhiều dự án đang triển khai, với hàng trăm chuyến xe tải chở vật liệu xây dựng vào ra công trình hằng ngày. UBND phường đã nhiều lần mời các đơn vị thi công đến làm việc, yêu cầu ký cam kết phải thu dọn đất, cát, vật liệu xây dựng để rơi vãi ra đường. Tuy nhiên, do các phương tiện này chủ yếu hoạt động ban đêm hoặc sáng sớm nên đã gây khó khăn cho công tác kiểm tra, xử lý.

Về góc độ quản lý nhà nước, ông Bùi Thanh Bình, Trưởng phòng Quản lý đô thị quận Ba Đình cho rằng, để giảm thiểu bụi bẩn do các dự án xây dựng gây ra, UBND quận yêu cầu Đội Quản lý trật tự xây dựng quận thường xuyên kiểm tra và yêu cầu chủ đầu tư phải có bạt che chắn. Đồng thời, UBND quận cấp giấy phép cho các đơn vị được quây tôn, sử dụng hè phố để trung chuyển vật liệu xây dựng đúng quy định, giảm thiểu bụi. Còn theo ông Nguyễn Đình Linh, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Hoài Đức, đơn vị thường xuyên nhắc nhở, yêu cầu các nhà thầu thi công Dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đê tả Đáy tăng cường xe tưới nước giảm bụi; quá trình vận chuyển đất từ công trình ra ngoài phải che chắn kín, bảo đảm không làm rơi vãi ra đường. Song, ý thức chấp hành của các nhà thầu chưa cao, vẫn để phát sinh bụi bẩn.

Để khắc phục những tồn tại kể trên, ông Đồng Phước An khẳng định: Trong năm 2020, Sở Xây dựng tiếp tục chỉ đạo lực lượng Thanh tra Sở xác định công tác thanh, kiểm tra các dự án là nhiệm vụ trọng tâm nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm vi phạm trật tự xây dựng từ khi mới phát sinh; chú trọng thanh tra định kỳ, đột xuất đối với các tổ chức, cá nhân được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn. Trong khi đó, ông Nguyễn Đình Linh kiến nghị: Cùng với việc thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở các đơn vị thi công thực hiện nghiêm quy định về bảo vệ môi trường, chúng tôi đề nghị các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, mạnh tay xử lý các nhà thầu cố tình vi phạm nhằm bảo đảm việc thực thi pháp luật được nghiêm minh.

Phương Phượng- Hoàng Lâm

Nhựa (polyme) được sử dụng ngày càng nhiều trong đời sống kinh tế, xã hội và môi trường do giá rẻ và tiện ích cao nên loại vật liệu này được sản xuất với khối lượng rất lớn. Do đó, rác thải nhựa đã và đang gây ra nhiều ảnh hưởng đến toàn bộ sự sống trên hành tinh, đặc biệt là ở đại dương bởi tính chất khó phân hủy của chúng. Rác thải nhựa đang là vấn đề mang tính thời sự, đòi hỏi các cơ quan chức năng có thẩm quyền phải đưa ra những quyết định thay đổi một cách có hệ thống bằng việc xây dựng chính sách phù hợp; đầu tư vào nghiên cứu khoa học trong việc xử lý loại rác thải này; và khuyến cáo người dân sử dụng các loại vật liệu thay thế có khả năng phân hủy sinh học.

Được sự đồng ý và ủng hộ của Lãnh đạo Viện Hàn lâm KHCNVN, ngày 10/12/2019, tại Hà Nội, Viện Công nghệ Sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Ô nhiễm rác thải nhựa và Giải pháp”. Diễn đàn nhằm mục đích chia sẻ tri thức, kinh nghiệm nghiên cứu và các giải pháp ứng dụng sản phẩm nhựa phân hủy sinh học trong đời sống để từ đó giảm thiểu tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa hóa học ở Việt Nam cũng như trên Thế giới.

 Tham dự diễn đàn, đại diện lãnh đạo Viện Hàn lâm KHCNVN có GS.TS. Phan Ngọc Minh – Phó Chủ tịch Viện HL. Ngoài ra, diễn đàn còn có sự tham gia của hơn 150 các nhà khoa học của hơn 20 đơn vị trong Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đồng thời còn có sự tham gia của các nhà khoa học, quản lý của: Bộ Công thương, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Viện Di truyền Nông nghiệp, Trường Đại học Mở, các Viện và Trường thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách Khoa Hà Nội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cùng các cơ quan thông tấn báo chí. 

Phát biểu khai mạc GS.TS. Phan Ngọc Minh khẳng định Diễn đàn có ý nghĩa quan trọng đối với môi trường sống và nhận được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học cũng như đông đảo nhà khoa học và của toàn xã hội. Giáo sư bày tỏ sự tin tưởng rằng Diễn đàn là cơ hội để các nhà khoa học cùng chia sẻ kinh nghiệm, tri thức, xu hướng và ứng dụng các sản phẩm nhựa phân hủy sinh học vào đời sống, góp phần làm cho cuộc sống cộng đồng trở nên tốt đẹp hơn.

Theo báo cáo của Liên hợp quốc, hàng năm có khoảng 13 triệu tấn rác nhựa thải ra đại dương và hiện có khoảng 9,1 tỷ tấn rác thải nhựa tích tụ trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, tổng lượng nhựa PE hạt và PE tái chế đã tạo ra lượng sản phẩm nhựa đạt 1,8 triệu tấn/năm và cung cấp ra thị trường trong và ngoài nước; trung bình mỗi gia đình sử dụng khoảng 1kg túi nilon/tháng, tổng cộng mỗi ngày hai TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và nilon. Để phân hủy hoàn toàn các sản phẩm nhựa, túi ni lông cần thời gian hàng trăm năm, đặc biệt là các sản phẩm nhựa thải ra đại dương có thể kéo dài hơn. Việc lạm dụng sử dụng túi ni lông khó phân hủy, các sản phẩm nhựa nhất là đồ dùng nhựa dùng một lần đã và đang để lại những hậu quả khôn lường với môi trường. Song song với vấn đề phân loại rác thải nhựa, xử lý các sản phẩm nhựa tổng hợp đang hiện hữu, con người cần hướng tới các giải pháp xử lý từ nguồn, sử dụng các sản phẩm nhựa có thể phân hủy sinh học… Thấu hiểu vấn đề nóng bỏng này, trong những năm qua, Viện Hàn lâm KHCNVN đã thực hiện các nghiên cứu liên quan đến đánh giá mức độ phân hủy sinh học của các sản phẩm nhựa trên thị trường, xây dựng giải pháp thúc đẩy quá trình phân giải nhựa sinh học; hợp tác với doanh nghiệp trong phát triển các sản phẩm nhựa sinh học… và đã công bố nhiều kết quả nghiên cứu trên các tạp chí quốc tế, đăng ký Sáng chế tại Việt Nam.

Tại Diễn đàn một số kết quả nghiên cứu do Viện Công nghệ Sinh học, Viện Kỹ thuật nhiệt đới, Tổng cục Biển và Hải đảo (Bộ Tài nguyên và Môi trường) và Tổ chức Kinh tế nền tảng Sinh học – Hà Lan và Châu Âu (Biobased Economy – the Netherlands & Europe) nghiên cứu về tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa và các giải pháp đã được giới thiệu. Một số kết quả, nội dung chính được trình bày và thảo luận tại diễn đàn gồm:

• Kế hoạch hành động của Việt Nam về rác thải đại dương
• Khả năng phân hủy sinh học plastic bởi các tác nhân sinh học khác nhau cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế, xây dựng công nghệ xử lý phù hợp đối với ô nhiễm rác thải nhựa ở Việt Nam
• Đánh giá khả năng phân hủy sinh học của vật liệu polymer và polymer tổ hợp có khả năng phân hủy sinh học bằng các phương pháp hóa học và hóa lý hiện đại
• Sử dụng các vật liệu phân hủy sinh học trong sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường
• Kinh tế nền tảng sinh học ở Hà Lan và Châu Âu: Cụm hóa chất kiến tạo, nhựa sinh học & các hợp chất có chứa năng sinh học từ sinh khối

Các nhà khoa học tham dự Diễn đàn đã thống nhất về thực trạng ô nhiễm rác thải nhựa hiện nay trên thế giới và ở Việt Nam và những hậu quả, hệ lụy của hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng do loại hình ô nhiễm này gây ra. Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng thống nhất các kết quả nghiên cứu liên ngành trình bày trong Diễn đàn là những giải pháp quan trọng góp phần xây dựng cơ sở khoa học vững chắc, tạo nền tảng để tạo nền công nghệ phù hợp với tiềm năng nội lực cao của KHCN Việt Nam. Điều này sẽ góp phần giảm thiểu tác động xấu của rác thải nhựa lên môi trường nói chung và biển nói riêng; đồng thời định hướng cho cộng đồng sử dụng các loại sản phẩm nhựa có khả năng phân hủy sinh học. Đặc biệt, các nhà khoa học mong muốn có nhiều buổi Diễn đàn khoa học về vấn đề Ô nhiễm rác thải nhựa để cùng chia sẻ kiến thức chuyên môn, thúc đẩy các nhà khoa học trẻ nghiên cứu sâu về lĩnh vực này và có nhiều các giải pháp, sáng kiến, ứng dụng giảm thiểu hơn nữa tình trạng ô nhiễm này.

Theo Minh Tâm

Viện Hàn Lâm Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam

Liên quan đến thông tin cho rằng, các nhà máy điện than quanh Hà Nội là một trong những nguồn gia tăng nhanh nhất đóng góp vào ô nhiễm không khí ở thủ đô. Tập đoàn EVN đã lên tiếng.‘

Ngày 17/12, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết: Các nhà máy nhiệt điện của EVN và các nhà máy nhiệt điện khác ở phía Bắc đều nằm ở khu vực phía Đông của thành phố Hà Nội với khoảng cách lớn từ 60-200km.

Do đó, EVN cho rằng việc ảnh hưởng các nhà máy nhiệt điện này tới Thủ đô chỉ trong điều kiện gió bất lợi, cụ thể như gió thổi từ hướng Đông, Đông Nam.

“Nhưng nếu với tốc độ gió mạnh thì gió Đông, Đông Nam cũng mang theo luồng không khí sạch từ biển vào, sẽ làm khả năng khuếch tán tốt và giảm tác động của luồng khí thải nhiệt điện bay từ hướng Đông, Đông Nam về Thủ đô”, EVN cho hay.

Tuy nhiên, thông tin từ Chi cục Bảo vệ Môi trường Hà Nội, thì các ngày Hà Nội ô nhiễm thì có điều kiện khí tượng không thuận lợi. Cụ thể: đêm và ngày không có mưa, lặng gió (tốc độ gió thấp từ 0.1-2m/s), hướng gió không cụ thể (gió quẩn), ban ngày trời nắng, nền nhiệt tăng cao về đêm trời dịu mát nhiệt độ giảm mạnh, sáng sớm luôn xuất hiện một lớp sương mù bao phủ toàn thành phố.

“Điều này cho thấy rằng, việc ô nhiễm không khí tại Thủ đô do các nhà máy nhiệt điện phía Đông là điều không chính xác. Trong điều kiện lặng gió, hướng gió quẩn, nhiệt độ cao, sương mù bao phù thành phố, thì gần như không thể xuất hiện sự đóng góp ô nhiễm bụi (ngoại xâm) của các nhà máy nhiệt điện từ phía Đông ở khoảng cách 60-200km”, EVN khẳng định.

Trong quá trình thực hiện đầu tư các dự án nhà máy nhiệt điện, EVN cho hay đã thực hiện công tác đánh giá tác động, phân tích mức độ ảnh hưởng của dự án đến môi trường xung quanh và được thể hiện trong báo cáo Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) được Cơ quan Quản lý nhà nước có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt. Nhằm đánh giá mức độ lan truyền bụi phán tán trong môi trường không khí, các báo cáo ĐTM đã sử dụng mô hình tính toán (AERMOD, CALPUFF,…) được Thế giới công nhận, áp dụng để mô phỏng khuếch tán nồng độ bụi trong không khí.

Nhằm đánh giá các tác động tích lũy, cộng hưởng của các nhà máy nhiệt điện tới môi trường xunh quanh, Bộ Công Tthương cũng đã có báo cáo, nghiên cứu tác động môi trưởng tổng hợp của các trung tâm Điện lực Vĩnh Tân, Duyên Hải. Mô hình tính toán CALPULL đã được sử dụng đánh giá mức độ khuếch tán nồng độ bụi trong không khí.

“Các kết quả mô hình đều cho thấy rằng, mức độ ảnh hưởng lớn nhất của nồng độ bụi (khoảng 30 mg/m3 đối với tổng bụi TSP và 10 mg/m3 bụi mịn PM10) thường xuất hiện ở khoảng cách nhà máy từ 2,6-2,8 km và giảm rất nhanh ở các khoảng cách xa hơn so với nhà máy. Tại khoảng cách từ 5km-10km trở lên nồng độ bụi do tác động của nhà máy nhiệt điện gần như không còn ảnh hưởng (tăng thêm 1-5 mg/m3 so với quy chuẩn là 200 mg/m3 )”, EVN cho biết.

Theo Môi trường và Đô thị

Là những con đường ở vị trí đẹp của Thủ đô, thế nhưng chúng lại có nguy cơ trở thành bãi rác tự phát…

Tuyến đường Mạc Thái Tổ được thiết kế hiện đại, cảnh quan đẹp vào loại bậc nhất Thủ đô với bờ kênh nhỏ nằm giữa hai làn đường. Thế nhưng tại vị trí của các dự án quây tôn thì đây lại nơi tập kết của các bao rác, bìa carton… Đối lập với tuyến đường đẹp là hình ảnh bãi rác tràn lan, không khác gì một nơi hoang phế.

Tình trạng này cũng diễn ra tương tự xung quanh khu vực bến xe Mỹ Đình. Rác thải được tập kết xung quanh vệ đường, bên cạnh các dự án quây lán tôn, kéo dài cả km.

Cũng tại tuyến đường Nguyễn Hoàng, tình trạng rác thải tràn làn, ngập ngụa từ đầu phố đến cuối phố và trầm trọng hơn tại khu vực chợ Mỹ Đình 2. Rác thải sau mỗi khi tan chợ không được thu gom sạch sẽ mà còn vương vãi, nước thải chảy lênh láng gây mất vệ sinh và ô nhiễm.

Rác đổ tràn làn không chỉ làm mất mỹ quan đô thị, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến việc sản xuất của các hộ dân tại đây. Tình trạng rác thải đổ tràn lan diễn ra ở những khu vực này diễn ra từ lâu mà không có cơ quan nào đứng ra ngăn chặn, giải quyết.

Nguyễn Khánh – Phạm Tâm

Năm 1998, Bắc Kinh tuyên chiến với ô nhiễm không khí. 20 năm sau, Bắc Kinh đã chiến thắng trong trận chiến, thoát khỏi nhóm ô nhiễm nhất thế giới.

Đầu tư khổng lồ và ý chí chính trị

Một báo cáo của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc và Cục Môi trường và Sinh thái thành phố Bắc Kinh cho thấy chương trình quản lý chất lượng không khí của Bắc Kinh đã phát triển như thế nào trong 1/4 thế kỷ qua, đồng thời đưa ra các khuyến nghị về những bước đi trong thời gian gần, trung hạn và dài hạn mà Bắc Kinh có thể thực hiện để duy trì động lực hướng tới không khí sạch.

Nhóm chuyên gia quốc tế của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc và chuyên gia Trung Quốc đã mất hơn 2 năm để tổng hợp báo cáo đánh giá 20 năm kiểm soát ô nhiễm không khí ở Bắc Kinh từ năm 1998 đến 2017.

“Sự cải thiện chất lượng không khí không xảy ra do tình cờ. Đó là kết quả của một sự đầu tư khổng lồ về thời gian, nguồn lực và ý chí chính trị” – Joyce Msuya, giám đốc điều hành Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc cho biết.

“Hiểu được câu chuyện ô nhiễm không khí ở Bắc Kinh là điều quan trọng với bất kỳ quốc gia, hoặc thành phố nào muốn đi theo con đường tương tự” – ông Msuya nói.

Lập kế hoạch

Năm 1998, không khí ở Bắc Kinh ô nhiễm nghiêm trọng do khí thải xe cộ và đốt than. Các chỉ số ô nhiễm chính đều vượt giới hạn quốc gia.

Tháng 9.2013, Quốc vụ viện Trung Quốc đưa ra kế hoạch hành động về phòng chống ô nhiễm không khí, đóng vai trò là hướng dẫn để ngăn ngừa và kiểm soát ô nhiễm không khí ở cấp quốc gia.

Mục tiêu của kế hoạch này là vào năm 2017, nồng độ PM10 sẽ giảm ít nhất 10% so với mức 2012 ở khu vực đô thị Trung Quốc và nồng độ bụi mịn PM2.5 sẽ giảm 25%, 20% và 15% ở Bắc Kinh, Thiên Tân, lưu vực Dương Tử và Châu Giang.

Để đạt được các mục tiêu trên, kế hoạch hành động xác định các biện pháp chính, bao gồm tái cơ cấu công nghiệp hướng tới các ngành công nghiệp sạch; chuyển đổi công nghệ theo hướng sạch đối với những ngành gây ô nhiễm; tăng cường tiết kiệm sử dụng năng lượng, dùng năng lượng thân thiện với môi trường; cải cách hệ thống pháp luật và quy định liên quan đến bảo vệ và kiểm soát môi trường; thiết lập cơ chế điều phối khu vực liên quan đến quy hoạch, quản lý đô thị và môi trường; thiết lập hệ thống giám sát, cảnh báo và hệ thống ứng phó khẩn cấp và đối phó khi không khí bị ô nhiễm nặng; làm rõ trách nhiệm của chính phủ, doanh nghiệp và xã hội và huy động công chúng tham gia bảo vệ môi trường.

Điều đáng chú ý là kế hoạch hành động yêu cầu nồng độ PM2.5 trung bình ở Bắc Kinh phải nằm dưới 60 microgram/m3.

Bắc Kinh hành động chi tiết

Dựa trên kế hoạch hành động cấp quốc gia, chính quyền thành phố Bắc Kinh, nơi chịu ảnh hướng lớn do nạn ô nhiễm khí thải, đưa ra kế hoạch hành động chi tiết.

Theo BBC, Bắc Kinh tập trung vào 6 hướng chính, bao gồm kiểm soát ô nhiễm do xe cơ giới, kiểm soát ô nhiễm do nguyên liệu hoá thạch như than đá, kiểm soát các ngành công nghiệp gây ô nhiễm, kiểm soát ô nhiễm khói bụi, phục hồi các hệ sinh thái bị ô nhiễm, và ứng dụng các công nghệ mới vào bảo vệ môi trường.

Đối với kiểm soát khí thải do các phương tiện giao thông, Bắc Kinh hạn chế số lượng phương tiện giao thông chỉ là 6 triệu vào năm 2017.

Thành phố ủng hộ và thiết lập các hệ thống giao thông xanh và ưu tiên phát triển hệ thống giao thông công cộng, khuyến khích người dân sử dụng các phương tiện giao thông công cộng.

Để kiểm soát số lượng phương tiện thông qua xổ số biển số, nhà nước tăng mức tiêu chuẩn khí thải với phương tiện giao thông, yêu cầu kiểm tra và bảo dưỡng phương tiện giao thông có khả năng gây ô nhiễm thường xuyên, cải thiện chất lượng nhiên liệu, loại bỏ hàng trăm nghìn phương tiện giao thông cũ kỹ, tăng chi phí lái xe ôtô, đưa vào hoạt động phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch, quản lý xe từ các thành phố khác đến thành phố.

Để kiểm soát ô nhiễm đốt than, chính quyền khuyến khích xây dựng dự án sử dụng khí gas và các nhiên liệu sạch để thay thế sử dụng than, Bắc Kinh đã đóng cửa các nhà máy nhiệt điện than và cấm người dân ở các khu vực xung quanh dùng than để sưởi ấm, đẩy nhanh việc loại bỏ các ngành công nghiệp gây ô nhiễm cao và lạc hậu.

Để ngăn chặn bụi, Bắc Kinh thực hiện để kiểm soát bụi phát ra tại các công trường xây dựng, niêm phong phương tiện vận tải tạo ra bụi, tăng cường quét đường hay hút bụi.

Thành phố đã tăng lượng bao phủ cây xanh tại thành phố và khu vực lân cận lên tới 100 km2.

Theo Chinadialogue, kế hoạch hành động trên đã giúp Trung Quốc nói chung và Bắc Kinh nói riêng cải thiện đáng kể chất lượng không khí, thành phố Bắc Kinh đã đạt được mục tiêu đề ra, PM2.5 trung bình hàng năm còn là 58 microgram/m3 – giảm 35%.

Bằng các biện pháp cụ thể và hành động quyết liệt như trên của chính quyền, ô nhiễm không khí đã được cải thiện đáng kể, bầu trời xanh đã xuất hiện trở lại ở Bắc Kinh và nhiều nơi khác.

Tháng 8.2019, chỉ số mật độ bụi mịn PM 2.5 trung bình tại Bắc Kinh lần đầu tiên giảm xuống mức thấp kỷ lục 23 microgram/m3 không khí kể từ khi Trung Quốc tiến hành đo đạc chỉ số này đến nay.

Theo Lao động