10 sự kiện môi trường nổi bật năm 2019

Năm 2019 là năm có nhiều vấn đề môi trường nóng. Tòa soạn Môi trường và Cuộc sống điểm lại 10 sự kiện được dư luận đặc biệt quan tâm trong năm qua.

Phong trào chống rác thải nhựa lan tỏa tại nhiều tỉnh thành trên cả nước

Thời gian gần đây, đi đâu chúng ta cũng dễ dàng bắt gặp những hành động: Từ thay đổi thói quan sử dụng chai thủy tinh thay vì chai nhựa đến sử dụng các loại ống hút tre, inox, hạn chế dùng bao ni lông…

Phong trào “Chống rác thải nhựa” giờ không chỉ là khẩu hiệu mà đã dần đi sâu vào nếp nghĩ, thói quen hàng ngày ở khắp nơi từ công sở đến cộng đồng với nhiều hoạt động như: Phong trào Ngày Chủ nhật xanh, hạn chế sử dụng túi nilon, làm sạch biển; thu gom, phân loại và tái chế rác thải nhựa; Tăng cường các công tác tuyên truyền chống rác thải nhựa…

Hội nghị đánh giá kết quả hai năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 120/NQ-CP của Chính phủ

Ngày 18/6, tại TP. Hồ Chí Minh, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì Hội nghị đánh giá kết quả hai năm triển khai thực hiện Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu.

Diễn đàn lần này tập trung bàn về 3 vấn đề quan trọng: Đánh giá thẳng thắn những việc đã làm được, chưa làm được và những khó khăn, vướng mắc; Xác định được các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trọng điểm trong thời gian tới; Tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa trong hành động của các cấp, các ngành, địa phương và người dân.

Cháy rừng ở Miền Trung gây hậu quả nặng nề

Tính đến ngày 2/7, các vụ cháy rừng ở miền Trung cơ bản đã được giập tắt nhờ sự nỗ lực bền bỉ chống giặc hỏa của hàng chục nghìn con người cùng với sự ủng hộ của thiên nhiên là “những cơn mưa vàng” tại Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình.

Nghiêm trọng nhất là tại tỉnh Hà Tĩnh với hàng trăm điểm cháy ở bảy huyện và số người được huy động cứu rừng lên tới 15.000. Vì vậy, Việt Nam mất đi hàng chục nghìn ha rừng, trong đó mất rừng do hỏa hoạn là khoảng 16.000ha/năm. Thiệt hại ước tính hàng trăm tỷ đồng, tăng nguy cơ lũ lụt, làm giảm tính đa dạng sinh học, phá vỡ cảnh quan; tác động xấu đến an ninh quốc phòng…. Tham gia khống chế cháy rừng, 1 phụ nữ ở Nghệ An đã tử vong. Tại Thừa Thiên – Huế, một cán bộ kiểm lâm bị thương khá nặng.

Mực nước sông Mê Kông xuống thấp nhất trong 100 năm qua

Năm 2019, mực nước sông Mê Kông tại Nakhon Phanom, một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Thái Lan giáp với Lào, đã xuống mức thấp nhất trong gần 100 năm qua.

Trong lúc tình trạng khô hạn vẫn tiếp diễn, mực nước sông Mê Kông giảm khoảng 10-20cm mỗi ngày. Có thời điểm, mực nước chỉ vào khoảng 1,5m, thấp hơn điểm tràn nước trên bờ khoảng 11m. Mực nước sông xuống thấp đã làm lộ phiến đá to có khắc dấu chân Đức Phật ở giữa lòng sông tại làng Woen Phra Bat thuộc huyện Tha Uthen.

Điều này đã gây khó khăn cho những người làm nghề đánh cá ven sông.

Cháy kinh hoàng ở Nhà máy bóng đèn, phích nước Rạng Đông

Khoảng 18h30 ngày 28/8, vụ cháy lớn bùng phát và khói đen bao trùm khu xưởng gần 6000m2 của Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông. Ngọn lửa lan sang khu dân cư, nhiều hộ dân phải sơ tán khỏi khu vực cháy.

Hàng trăm chiến sĩ phòng cháy chữa cháy với 50 xe cứu hỏa đã làm việc trắng đêm để khống chế đám cháy. Đến 1 giờ sáng ngày 29/8, cơ bản đám cháy được khống chế.

Vụ cháy để lại hậu quả kép: Hỏa hoạn và ô nhiễm môi trường. Theo thông báo của Công ty Rạng Đông, ước tính thiệt hại ban đầu trong vụ cháy khoảng 150 tỉ đồng, trong đó số lượng sản phẩm có thể ảnh hưởng đến môi trường ước tính 480.000 sản phẩm bóng đèn huỳnh quang; 2 triệu sản phẩm đèn tròn công suất thấp; 1,6 triệu bóng đèn HQ compact. Tính đến 26/9, Urenco 10 đã thu gom, vận chuyển được hơn 1.300 tấn vật liệu, phế thải các loại.

Đến chiều 25/9, bộ đội hóa học đã tẩy độc, làm sạch được toàn bộ diện tích này.

*Cảnh hoang tàn sau vụ cháy công ty Rạng Đông*

Báo động tình trạng ô nhiễm bụi mịn tại TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh

Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam đồng tình với các nghiên cứu cho rằng chất lượng không khí Việt Nam cuối tháng 9 xấu đi.

Tại Việt Nam, hơn 60.000 ca tử vong do đau tim, đột quỵ, ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính năm 2016 có liên quan đến ô nhiễm không khí.

Theo phân tích của Bộ Tài nguyên và Môi trường, nguyên nhân gây ô nhiễm không khí tại Hà Nội do: Phát thải từ hoạt động giao thông, phát triển bùng nổ về xây dựng, thói quen sử dụng than tổ ong… Đặc biệt, trong tháng 9-2019, ô nhiễm không khí, bụi mịn PM2.5 tăng cao còn do ít mưa nhất trong vòng 6 năm qua. Trong tháng 9-2019, xảy ra hiện tượng nghịch nhiệt, bụi lơ lửng, không thoát được lên cao. Bên cạnh đó, thời điểm này vào vụ thu hoạch lúa, tình trạng đốt rơm rạ đã ảnh hưởng đến không khí nội đô.

Tại TP.HCM, gần 9 triệu xe cộ với hơn 825.000 ôtô và 8,12 triệu xe máy thải khói ra môi trường mỗi ngày. Khói bụi từ giao thông cũng là nguyên nhân gây ô nhiễm không khí.

Triều cường tại TP Hồ Chí Minh lập đỉnh kỷ lục mới

Theo Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ, đợt triều cường chiều tối 29/9, đỉnh triều đã lập kỷ lục mới đo tại trạm Phú An (trên sông Sài Gòn) với mức 1,73 m (vượt báo động III là 0,25 m). Cao hơn mức đỉnh lịch sử được lập trước đó là 0,2 m (mức 1,71 m).

Ngày 30/9, mực nước tại trạm Phú An đạt tới 1,75 m, ngày 1/10 giảm xuống còn 1,71 m; tại trạm Nhà Bè đạt 1,77 m, đến ngày 1/10 giảm xuống còn 1,72 m. Thời gian xuất hiện đỉnh triều từ 17 giờ – 19 giờ.

Trong chiều 29/9, do triều cường, một số tuyến đường ở Quận 2, Quận 7, huyện Nhà Bè… ngập nặng, người dân đi lại khó khăn, ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Theo các chuyên gia thời tiết, tình trạng biến đổi khí hậu và nước biển dâng là nguyên chính khiến triều cường ngày càng dâng cao.

Vụ đầu độc nguồn nước sông Đà khiến người dân Hà Nội điêu đứng

Sự cố đặc biệt nghiêm trọng xảy ra ở hồ Đầm Bài, Kỳ Sơn, Hòa Bình ngày 8-10 đã khiến cho sinh hoạt của nhiều cư dân ở Thủ đô Hà Nội đảo lộn

Nguyên nhân nước sông Đà có mùi lạ được xác định do xe tải đổ trộm dầu thải trên đường liên xã Hợp Thịnh – Phúc Tiến – Phú Minh. Sau đó, dầu thải chảy lan ra suối rồi chảy vào hồ Đầm Bài (hồ cấp nước cho nhà máy nước sông Đà).

Hàng triệu hộ dân sinh sống tại các quận Thanh Xuân, Nam Từ Liêm, Hoàng Mai thấy nước có mùi khét và váng dầu. Vì thế mà người dân phải đổ xô mua nước đóng chai, bình nước về để nấu ăn.

Nhiều quy định mới về bảo vệ môi trường

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 40/2019/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường (BVMT). Với 7 Điều, 81 trang nội dung, 121 trang phụ lục và biểu mẫu kèm theo, Nghị định số 40/2019/NĐ-CP đã giải quyết những vấn đề còn chồng chéo, lấp khoảng trống trong các văn bản luật trước đó.

Trong đó bãi bỏ, bổ sung nhiều điều, khoản trong 4 Nghị định cùng nhiều điểm mới v ề việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường. Nghị định cũng bổ sung Danh mục các loại hình sản xuất công nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Hà Nội cấm dùng bếp than tổ ong từ năm 2020

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung vừa ký ban hành chỉ thị về việc thay thế, loại bỏ toàn bộ việc sử dụng than tổ ong làm nhiên liệu nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Theo đó, UBND thành phố Hà Nội xác định lộ trình đến này 31-12-2019, các quận, huyện phải tổ chức thông báo đến mọi tầng lớp dân cư, các tổ dân phố, thôn, xóm, bản làng về chủ trương của thành phố loại bỏ toàn bộ việc sử dụng than tổ ong, làm nhiên liệu trong sinh hoạt, kinh doanh dịch vụ trên địa bàn.

Theo Tạp Chí Môi Trường Và Cuộc Sống

Người dân Yên Bái được tiếp cận sản phẩm thân thiện với môi trường

“Mang sản phẩm thân thiện với môi trường tới người dân như: Ống hút tre, túi ni lông làm từ tinh bột hay túi giấy dễ phân hủy…” đó là hoạt động đầy ý nghĩa của Đoàn thanh niên Sở TN&MT tỉnh Yên Bái vào cuối tuần vừa qua.

Đoàn thanh niên Sở TN&MT tỉnh Yên Bái mang sản phẩm thân thiện với môi trường phát miễn phí cho người dân

Việc phát miễn phí những sản phẩm thân thiện với môi trường tới người dân là một trong những hoạt động nằm trong chuỗi “Chương trình hạn chế rác thải nhựa” do Quỹ Bảo vệ môi trường Yên Bái tổ chức năm 2019.

Ngoài việc tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân trong việc hạn chế rác thải nhựa, tỉnh Yên Bái đã có những hoạt động rất thiết thực nhằm thay đổi thói quen của người dân trong sinh hoạt hàng ngày.

*Các sản phẩm đều được làm từ nguyên liệu dễ phân hủy*

Anh Vũ Ngọc Anh – Bí thư Đoàn thanh niên Sở TN&MT tỉnh Yên Bái cho biết, trong thời gian vừa qua tỉnh Yên Bái rất quan tâm tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức của người dân trong việc hạn chế rác thải nhựa. Đặc biệt, Quỹ Bảo vệ môi trường Yên Bái đã phối hợp với Sở TN&MT tổ chức “Chương trình giảm sử dụng túi ni lông khó phân hủy trong sinh hoạt năm 2019” tại một số trường THPT trên địa bàn thành phố Yên Bái.

“Đoàn thanh niên Sở TN&MT Yên Bái đã tích cực hưởng ứng phong trào này, trước tiên chúng tôi đã thay thế hoàn toàn chai nhựa bằng các chai thủy tinh có thể sử dụng nhiều lần trong các buổi họp. Tích cực tuyên truyền tới người thân và gia đình hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Đặc biệt, ngoài việc tuyên truyền chúng tôi còn phát miễn phí nhưng sản phẩm thân thiện với môi trường cho người dân trong khu vực thành phố với hơn 80.000 túi ni lông làm từ tinh bột, 50.000 túi giấy đựng thức ăn và 10.000 ống hút bằng tre. Cũng mong trong thời gian tới, Đoàn thanh niên Sở TN&MT sẽ tiếp tục có những hoạt động thiết thực để nâng cao ý thức của người dân trong việc hạn chế rác thải nhựa,”anh Vũ Ngọc Anh chia sẻ.

Hoạt động phát miễn phí những sản phẩm thân thiện với môi trường đã nhận được sự hưởng ứng tích cực của người dân. Cô Trần Thị Bân – Giáo viên Trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Yên Bái cho rằng: Đây là một hoạt động rất ý nghĩa và tạo sức lan tỏa rất lớn. “Trước kia bản thân tôi cũng được nghe tuyên truyền rất nhiều về việc hạn chế rác thải nhựa. Tuy nhiên, hàng ngày đi chợ vẫn phải sử dụng túi ni lông vì chưa có sản phẩm nào có thể thay thế. Giờ có túi ni lông làm bằng tinh bột hay ống hút bằng tre lần sau dùng tôi sẽ mang đi để sử dụng. Hơn nữa, tôi sẽ mang những sản phẩm thân thiện với môi trường này về tuyên truyền cho các em vào những buổi ngoại khóa của lớp,” Cô Trần Thị Bân nói.

Sau khi được phát miễn phí những sản phẩm thân thiện với môi trường, người dân và chủ các cửa hàng tại khu vực thành phố Yên Bái mong muốn Đoàn thanh niên Sở TN&MT sẽ tiếp tục cung cấp những sản phẩm thân thiện với môi trường đó để có thể mua với số lượng lớn hơn và tiếp tục sử dụng lâu dài.

Phương Phượng/Act green tổng hợp

Dạy học trò ứng xử tử tế với môi trường

Dùng giấy màu, giấy báo bọc vở thay vì nilông như trước đây, không mang đồ ăn, quà vặt và nước uống trong các bao nilông, hộp xốp… các cô cậu học trò ở Quảng Nam đã biến trường học mình thành ‘trường học xanh’.

Một buổi sáng sau giờ tan lớp, ông Đào Văn Quang – hiệu trưởng Trường THCS Dũng Sĩ Điện Ngọc (thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) – đi kiểm tra, thấy một tấm áo mưa tiện lợi và một vỏ chai nước nhựa lăn lóc bên thùng rác, ông hiệu trưởng nhặt lên rồi tiến lại “nói chuyện” với nhóm học trò gần đó.

Từ câu chuyện “khủng hoảng rác”

“Cả thế giới hiện nay đang có nhiều vấn đề nhưng nguy cấp rất lớn là môi trường. Mỗi hành vi của chúng ta hằng ngày đang quyết định đến tương lai, ngưng dùng túi nilông, đồ nhựa một lần chính là cách đầu tư tốt cho tương lai chính chúng ta” – thầy Quang vừa cầm trên tay tấm áo mưa tiện lợi và vỏ chai nhựa vừa nói với học trò.

Học trò dường như rất háo hức với kiểu “giảng tại hiện trường” này, xúm lại vây quanh thầy giáo để thảo luận về câu chuyện mà cả thầy lẫn trò đều quan tâm.

Ở tỉnh Quảng Nam, từ rất sớm ngành GD-ĐT tỉnh này đã yêu cầu các trường kết hợp các giờ lên lớp để đẩy mạnh việc tuyên truyền, giảng dạy cho học sinh lối sống thân thiện, ứng xử tử tế với môi trường.

Trường THCS Dũng Sĩ Điện Ngọc là một trong những nơi mà phong trào “nói không với đồ nhựa dùng một lần, rác thải nhựa không vào trường học” đang được các thầy cô “quán triệt” đến từng học sinh.

Thầy Đào Văn Quang lấy hình ảnh một cây cầm kẹo bằng nhựa nêu dẫn chứng: “Mỗi cây kẹo có một que nhựa nhỏ bằng gân lá, dài bằng một ngón tay. Trường tôi có 1.200 em, chỉ cần một nửa mỗi ngày đến trường thải ra một thanh nhựa như vậy cũng đã thấy mức độ khủng khiếp của rác rồi.

Tôi làm hiệu trưởng nhưng có những khoảng thời gian công việc bị khủng hoảng vì rác, rác ùn ứ quá nhiều khiến giáo viên lẫn học sinh phải học trong cảnh rác vây quanh trường hôi hám” – thầy Quang nói.

Đầu năm học 2019-2020, trường này đã đề nghị các phụ huynh không để con em bao vở bằng bìa nilông, không cho con mang chai nước bằng nhựa, quà vặt đến trường.

Thay vì vậy, mỗi học sinh sẽ được cho ăn sáng ở nhà, nước uống hoặc đồ ăn mang vào trường phải được đựng bằng cặp lồng hoặc chai thủy tinh, có thể dùng nhiều lần… Ý tưởng này ngay lập tức nhận được sự đồng thuận tuyệt đối của 100% cha mẹ học sinh.

Ngôi trường cấp II này như trở nên “nhẹ gánh”, trút bỏ được một gánh nặng về rác thải, sân trường tới phòng học luôn trong cảnh sạch sẽ, ngăn nắp trong sự thích thú của học sinh. Từ ngôi trường thải ra mỗi ngày vài tạ rác, tới nay mỗi ngày chỉ vài ký rác thải mềm, chủ yếu là giấy, rác hữu cơ, thể hiện được quyết tâm của thầy và trò.

“Hiện rác được phân loại ngay từ trong sân trường. Mục tiêu làm bớt gánh nặng cho môi trường là một chuyện nhưng chúng tôi muốn giáo dục cho các em học sinh ngay từ bây giờ phải sống tử tế với môi trường từ trong hành vi, sau này các em sẽ khác chúng ta hiện nay, đó mới là điều lâu dài” – thầy Đào Văn Quang nói.

Những ngôi trường không rác

Không riêng Trường Dũng Sĩ Điện Ngọc, câu chuyện “sống xanh, học xanh” và cư xử thân thiện với môi trường đã trở thành một tiêu chí thi đua và được rất nhiều trường học tại Quảng Nam đưa vào giờ học với những cách thức khác nhau.

Phòng GD-ĐT thị xã Điện Bàn cho biết hiện hầu hết các trường học của huyện đã đưa vào nội dung tuyên truyền, giảng dạy ý thức, kỹ năng ngăn ngừa và hạn chế sử dụng rác thải nhựa, đồ nhựa dùng một lần.

Thầy Nguyễn Phước Tài – phó trưởng Phòng GD-ĐT thị xã Điện Bàn – cho biết trong kế hoạch triển khai chương trình năm học mới, các trường học cũng được yêu cầu triển khai mạnh mẽ việc giáo dục học sinh không dùng đồ nhựa một lần, hạn chế sử dụng các đồ vật gói bằng túi nilông và hướng đến việc bao sách vở cũng sẽ sử dụng giấy báo để không phát sinh rác thải nhựa.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Dương – trưởng Phòng GD-ĐT TP Hội An (Quảng Nam) – cho biết chuyện giáo dục ý thức sống tử tế với môi trường đã được UBND TP Hội An cùng Phòng GD-ĐT triển khai về các trường để dạy cho học sinh.

“Chúng tôi nhận thức rằng chính sự điều chỉnh ngay từ hành vi, ý thức lúc còn nhỏ, còn ngồi trên ghế nhà trường sẽ là kiến thức cho mỗi công dân sau này và đó là cách giáo dục căn bản, lâu dài nhất” – ông Dương nói.

Theo ông Dương, khi phong trào nói không với rác thải nhựa chưa mạnh mẽ như hiện nay thì hai, ba năm trước học sinh Hội An đã được học các nội dung về giáo dục môi trường. Mỗi học sinh sẽ được cha mẹ hướng dẫn ngay từ trong bếp mỗi gia đình làm thế nào để phân biệt rác hữu cơ dễ phân hủy với rác cứng, rác khó tiêu hủy.

Các em sẽ tự tách các loại rác ra rồi tập phân loại. Không dừng lại ở đây, học sinh còn được tham gia các chương trình ngoại khóa, các buổi học ngoài trời về ý thức bảo vệ môi trường.

“Tới nay, hầu như mỗi học sinh đến lớp đều có ý thức không mang đồ ăn, quà vặt và nước uống trong các bao nilông, hộp xốp. Nước uống các em cũng mang bình thủy tinh hoặc inox rồi tới trường rót ra từ các vòi nước sạch dùng chung.

Kể từ năm học này, các trường học cũng đã không còn học sinh dùng sách vở bằng vỏ bọc nilông mà trở lại dùng giấy báo” – thầy Dương nói.

Hoài niệm… giấy báo bọc tập vở trở lại

Rất nhiều trường học tại Quảng Nam đã bắt đầu cho học sinh bao tập vở bằng báo cũ thay vì bọc nilông như trước đây. Tại Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (TP Hội An) từ vài năm học trở lại đây gần như trong cặp của mỗi học sinh mang tới lớp đã không còn bìa nilông trùm bên ngoài tập vở.

Thay vào đó, tập vở, SGK được bọc bằng giấy báo đen trắng, được gấp góc cạnh và dán nhãn bên ngoài. Một hình ảnh không chỉ gợi lên bao ký ức của người lớn mà gây thích thú không nhỏ đối với học sinh.

“Các em rất thích thú, không chỉ được khoe với thầy cô hành động giảm thiểu rác nhựa của mình mà nhiều em còn tỏ ra háo hức với việc tự gấp xếp, bọc giấy báo như một kỹ năng” – thầy Trần Hoàng, hiệu trưởng Trường Nguyễn Bỉnh Khiêm, nói.

Theo: Tuổi trẻ online